Aurreikusita dauden hizlarien artean, besteak beste, Tokikomeko lehendakaria Mikel Irizar, HUHEZIko Aitor Zuberogoitia, Berriako Iban Arregi eta EiTBko Asier Larrinaga aurkitzen dira. Guztiek, bakoitzak bere esparrutik, euskarazko komunikabideek testuinguru berrira egokitzeko egin beharrekoaren inguruko hausnarketa egingo dute. Hori dela eta, etorkizunera begirako planteamenduak eta estrategiak definitzerakoan, euskal hedabideek hizkuntza normalizazio prozesuan zein helburu eta funtzio bete behar dituzten eztabaidatuko da. Ildo horretan, helburu horiek lortzeko euskal esparru komunikatiboak zein nolako egitura izan beharko lukeen ere aztertuko da.

Ikastaroan izena emateko epea jada zabalik dago eta 60€ko prezioa izango du maiatzan izena ematen dutenentzat.

Greenpeace arrantza jasangarriaren aldeko kanpaina burutzen ari da. Azaldu ahal diguzu kanpaina honen nondik norakoak?
Kanpaina 2009an hasi zen, Europan burutzen ari zen Arrantza Politika Amankomunaren erreformaren eztabaidarekin batera. Politika hau 10 urteren buruan soilik aldatzen da eta presioa egiteko une aproposa zela ikusi genuen. Gure helburua, noski, ozeanoen kudeaketa jasangarriago bat lortzea da. Kontutan izan behar dugu, aipatu politikak europar arrantza-ontzidiak jarraitu behar dituen lan irizpideak finkatzen dituela, hau da, nola arrantzatu behar duen, zein kopurutan… Presio lan hori burutzeko, arrantzaleekin harremanetan izan ginen eta hauen kezkak jaso genituen. Europako ia arrantzale gehienek kezka berberak azaldu dizkigute: jasangarriak ez diren arrantza txankuen erabilera, orekatua ez den arrantza-kuoten banaketa, laguntza falta… Estatuaren kasuan gainera, arrantzaleek politikariekin zuzeneko harremanak izateko duten ezintasuna salatzen dute, hauek, azken finean, arrantza enpresa handien esanetara makurtzen direlako. Kanpainaren amaiera APAren inguruan burutzen ari den eztabaidaren amaierarekin bat egitea nahi dugu eta horretarako, kanpainaren barruan egin dugun jarduerarik esanguratsuena Errumania hasi eta datorren ekainaren 8an Londresen amaituko den Arctic Sunrise ontziarekin egin dugun bidaia da.

Zeintzuk dira ohiko arrantzaren abantaila nagusienak?
Funtsean, arrantza tradizionala selektiboak diren txankuetan oinarritzen den eta itsasoaren kudeaketa jasangarria ahalbidetzen duen arrantza da. Arrantza industriala ez bezala, arrantza tradizionala enpresa txikietan oinarritzen da, gehienetan familia baten esku dagoena, ontzi txikietaz osatzen dena eta jatorrizko kaitik nahiko gertu arrantzatzen ohi dute. Abantaila ekologikoak ezezik, arrantza tradizionalak hainbat abantail sozio-ekonomiko ere ditu, berriki Greenpeacek kaleratu duen azterlan batean ikusi ahal den bezala. Horrela, arrantza tradizionalak enplegu lokala sustatzen du eta, gainera, kaltetuen diren sektoreen artean ere enplegua sustatzen du, hala nola, emakumeak, gazteak edota 55 urtetik gorako gizonezkoak. Arrantza jasangarriak, gainera, epe luzerako enplegua sortzen du, harrapaketak zaintzean etorkizunean ere zer arrantzatzerik egongo dela bermatzen baita.

Zein puntutaraino da jasangarria orain arte nagusitu den arrantza industriala?
Europar Batasunak berak aitortzen duenez, gaur egun arrain-stocken 2/3 gain-ustiatuta daude. Mediterraneoaren kasuan egoera askoz larriagoa da. Zientzilariek emandako datuek, argi eta garbi, stocken gainbehera nabaria azaltzen dute eta arrantzaleek ere arrantzatzeko gero eta arrain gutxiago daudela onartzen dute. Politikariek ere datu hauen guztien berri dute baina, zoritxarrez, ez dira neurri egokiak hartzeko nahiko ausartak eta egoera honetara eraman gaituztenak laguntzen jarraitzen dute.

Arrantza tradizionalarekin soilik posible litzateke gaur egun dugun arrain kontsumo mailari aurre egitea?
Badira galdera horri baietz erantzuten dioten zenbait ikerlan eta, gainera, sistema hori ekonomikoki ere positiboa izango litzateke. Kontutan izan behar dugu laupabost urtez arrantza industriala geldiaraziz, arrain-stockak modu nabarmenean biderkatuko liratekeela eta, modu horretan, etorkizunean ere arrantza egiteko aukera ziurtatuko litzateke. Hori esanda, kontsumitzaileon aldetik ere pentsaera aldaketa bat eman behar da. Urteko edozein sasoian edozein arrain mota erosteko aukera izatera ohituta gaude eta horrek oso eragin kaltegarriak ditu. Gurea bezalako lurralde batean, non dibertsitate handia aurki dezakegun, komenigarria litzateke sasoi bakoitzean diren arrainak kontsumitzea. Gezurra badirudi ere, kanpotik ere arrain dexente inportatzen dugu eta horrek kalte egiten dio bertako arrainen prezioari.

Egun indarrean diren politikak aldatzen ez badira, zein nolako etorkizuna du arrantza tradizionalak?
Harrapaketak murriztuz joan diren heinean, batez ere arrainik ez dagoelako, enplegua ere suntsitu da. Hau ez da kasualitatea; Europa mailan ezarri diren politiken ondorio zuzena da. Estatu mailan, azken urteetan arrantza sektoreko lanpostuen %60 inguru suntsitu da eta Euskadin bertan, %22 inguru. Arrantzaleek garbi dute gaur egungo politikekin arrantza sektoreak ez duela epe ertain eta luzean inolako etorkizunik. Zorionez, dena ez da beltz kolorekoa; gure kanpainako leloak dioen bezala arrantza jasangarria etorkizuna da. Oraindik egoerari buelta emateko aukera dago.

Euskadi arrantza ohitura handia duen herrialdea dugu baina ordezko belaunaldirik ez dagoela dirudi. Nola egin daiteke sektore hau erakargarriago gazteriarentzat?
Zoritxarrez, gaur egun, sektore honetan 30 urtetik beherako gazte bat lanean aurkitzea oso zaila da. Bataz besteko adina 45 urte ingurukoa da. Sektore hau familietan oinarritu izan ohi da, ontziak belaunaldiz belaunaldi transmititu direlarik. Orain arte esan dugun guztia dela eta, gaur egungo gazteriak nahiago du arrantza alde batera utzi eta beste zerbaitetan lan egin. Horrela, azken urteetan, betetzen ez ziren lanpostu horiek guztiak etorkinek betetzen zituztela ikusi ahal izan dugu, hain zuzen ere, bertako gazteek ez zutelako ontziratu nahi. Paradoxikoki, etorkin hauek arrantzale ziren bere jatorrizko herrialdeetan baina gure arrantza industrialak bere baliabideak xahutu dituenez gurera etorri beharrean aurkitu dira. Belaunaldi erreleboarena hor dagoen arazo bat da, baina arrantza tradizionala ekonomikoki errentagarriagoa bilakatzen den heinean, belaunaldi gazteak ere sektorera gerturatuko direlakoan gaude.

Euskal Herrian bizi dugun egoera ekonomikoa larria da. Are gehiago gazteentzat. Berriki kaleratu diren datuen arabera, Euskadiko 16 eta 29 urte bitarteko 100 gazteetatik 35 lanean ari dira, 14 langabezian edo lan bila daude eta beste 50ak ikasten ari dira. Testuinguru honetan, gero eta gehiago dira Euskaditik alde egin behar duten gazteak, gehienbat Europako beste herrialdeetara baina baita garapen bidean diren Latinamerikako beste herrialdeetara ere. Azken hauetara bidaiatu nahi duten euskal gazteentzat erakunde berri bat sortu da, ‘Kooperaktiboa’ izenekoa. Erakunde berri honen xede nagusia hego hemisferiora bidaiatu nahi/behar duten gazte hauei guztiei informazioa eskaintzea da.

Erakunde berriak bi esparru nagusitan oinarrituko du bere jarduera. Alde batetik, Latinamerikan gara daitezkeen lankidetza ekimenak garatu nahi dira. Bestalde, ozeanoa gurutzatu duten, nahi duten edo bertatik bueltatu diren 18 eta 30 urte bitarteko gazteei, aholkularitza zerbitzua eskaintzen diete. Horretarako, elkarteko presidentea den Fabio Gonzálezek adierazten duen bezala, erakundeen laguntzarekin, informazio bulego iraunkor bat abian jartzeko asmoa dute. Izan ere, Hegoamerika gero eta helburu puntu interesgarriagoa bilakatzen ari da, bai lanerako zein ikasketetarako. Brasil, Txile edo Mexiko bezalako herrialdeak, aurten bertan, %4 inguruko hazkunde ekonomikoa izango dutela aurreikusten da.

Hau guztia aurrera eramateko Latinamerikako herrialde desberdinen inguruko argibideak emango dituzte unibertsitate campusetan eta enpresa desberdinetan burutuko diren topaketa eta mintzaldi desberdinetan. Izan ere, asko dira jada hara joan diren gazteak eta hainbat arazoekin topo egin dutenak.

Latinamerika
Gazteen Euskal Behatokiak 2011an egindako azterlan baten arabera, bakarrik 132 euskal gazte izan ziren atzerrira emigratu zutenak. Gazte hauen helburu izan diren lurraldeen artean, Europar Batasuna, Latinamerika eta Afrika nagusitzen dira. Azterlan honen baitan, urte horretan Euskadi utzi zuten 18 eta 29 urte bitarteko 10.663 gazteetatik 10.501 (%98,8) atzerriko herritartasuna zuten gazteak izan ziren eta, esan bezala, beste 132ak (%1,2) euskaldunak. Antza denez, pairatzen dugun krisiaren ondorioz kolektibo honek pairatzen duen enplegu falta da gure lurraldea uzteko arrazoirik nagusiena. Azterlan horrek azpimarratzen duenez, urtebete lehenago Euskadi utzi zuten euskal gazteen kopurua 277koa izan zen baina Euskadiko Gazteriaren Kontseiluko presidentea den Itsaso Anduezak Legebiltzarrean salatu duenez 2010 eta 2011 bitartean Euskadi utzi duten gazteen (bertako zein atzerrikoak) kopurua ia bikoiztu egin da, 6.114tik 10.663ra hain zuzen ere.

Gonzálezek azpimarratzen duenez, datu horiek bestelako irakurketa merezi dute orain, “joera aldatu egin delako eta gero eta gehiago direlako atzerrira alde egiten duten gazteak”. Gainera, Gonzálezek azaltzen duenez, sarritan datu hauek guztiak ez dira zuzenak “atzerrira alde egiten duen gazteak atzerriko herrialde horretan izena ematen duelako baina ez du hemengo erroldan baja ematen”. Bere kasua honen adibide garbitzat har daiteke, izan ere, Venezuela, Mexiko eta Argentinan hiru urte eman ondoren errolda ofizialetan beti Euskadin izan dela azaltzen da.

Etorkinak Euskadin
Euskal gazteek, gero eta gehiago, atzerrira joatea etorkizunerako irtenbidetzat hartzen duten une honetan, Instituto Nacional de Estadísticak urte hasieran emandako 2012ren inguruko datuen arabera, EAE izan zen atzerritar jatorria duen populazioa irabazi duen autonomia erkidego bakarra. Hala ere, EAE da, Estatu mailan, atzerritar populazio gutxien duen lurraldea. Horrela, 2012an Euskadin bizi zen atzerritar jatorriko populazioa %6,5ekoa zen. Bilbao Metropolia, Arabar Lautada eta Donostialdea dira atzerritar etorkin gehien dituzten eskualdeak, baina, beti ere, EAEn den aipatutako bataz bestetik oso gertu.

Aditu desberdinen arabera, Indian bakarrik, 60 milioi haur inguru haur-salerosketaren biktima dira.

Indiako iparraldeko poliziak 47 urteko gizon bat atxilotu du, antza denez, bere iloba jaioberria Facebook bidez enpresa gizon bati saltzen saiatu delako.

Poliziak aditzera eman duenez, New Delhitik hirurehun bat kilometrotara dagoen Punjab estatuan bizi zen Feroz Khan izeneko gizon batek bere iloba jaioberria bahitu eta Facebook bidez saltzen saiatu da. Bahiketan, Khanek ospitaleko bi langileen laguntza izan zuen. Aitona berriak jada erosle bat omen zuen eta bere iloba 650 eurogatik saldu behar zuen.

Jaioberriaren bahiketa eta salmentan parte hartu zuten hiru gizonak jada atxilotuak izan dira eta orain, haurra erosi behar zuen enpresa gizonaren atzetik dabil polizia.

Antza denez, jaioberriaren ama, Noori Khan, izan zen bere aitaren aurkako salaketa jarri zuena. Salaketa horri esker, poliziak Feroz atxilotzea lortu zuen salmenta burutu aurretik. Behin atxilotuta, poliziak jaioberria bere amaren esku utzi du, baina aitonak zazpi urtetako gartzela zigorrari egin beharko dio aurre.

Polizia bozeramaileek aitortu dutenez, Indian haurren salerosketan diharduten 815 talde inguru daude eta hauek, guztira, 5.000 kide baino gehiago dituzte. Talde hauek, haurrak bahitu eta saldu egiten dituzte, baina beste hainbat kasutan, haur hauek prostituziorako edo eskaletasunerako erabiltzen dituzte.

Gizarte sareen eragina ukaezina da. Gure artean, ia gazte guztiek sare bat edo beste erabiltzen dute. Aipatu ikerketaren arabera, 15 eta 19 urte bitarteko euskal gazteriaren %92 inguruk nagusi diren gizarte sareren batean profil bat du (Tuenti, Facebook, Twitter, WhatsApp, LinkedIn…). Azken urteetan gizarte sareek gazteen artean komunikatzeko eta haien artean harremanak izateko ereduetan eragin zuzena izan dute mundu birtualak errealitatearen parte esanguratsua bilakatu delarik.

Esan bezala, aplikazio informatiko hauen erabilerak gazteen arteko harremanak eraldatu dituzte eta baita hauen aisialdia ere. Gizarte sareen eraginik nabariena, apika, bizitza publiko eta pribatuaren arteko mugaren lausotzea da. Horrela, lehen lagun minen artean geratzen ziren gauzak orain publiko egiten dira hainbat kasutan. Azterlan honek argitzen duen moduan, pribatutasunaren exhibizio hau maizago ematen da nesken artean mutilen artean baino, batez ere maitasun kontuetaz aritzen direnean.

Izan ere, gazteriaren bizitzetan hain barneratuta dagoen gizarte sareen erabilerak ere genero-rolak ezartzen laguntzen du, batez ere hauetan egiten den irudien erabileraren bidez. Azterlanak agerian utzi duen bezala, gainera, nerabe zein gazteek sentimendu anitzagoak adierazten dituzte gizarte sareetan bizitza errealean baino. Horrek nolabaiteko bi nortasun bereiztuta sortzen ditu, bata erreala eta bestea gizarte sareetarako sortutako bertsio ‘hobetua’. Sarritan, nortasun hauek kontrajarriak ere izan daitezke.

Gizarte sareen erabilera
Gazteentzat gizarte sareak tresna ezin hobea dira, azken finean, esparru desberdinetan ezagututako jende guztia leku bakarrean bil baitezakete eta, normalean, gurasoen eraginetik at. Garbi dago hauek oso erakargarriak direla, gune bakar batean hainbat alor batzen direlako: lagunak, zaletasunak… munduarekin konektatuta egoteko modu ezin hobea da. Egun teknologietan eman den garapenarekin, telefono mugikor soil batekin etengabe konektatuta egon daitezke, ia edonon eta edozein momentutan. Baldintza horietan, zaila egiten da gizarte sareen dinamikan ez sartzea. Amaitu dira sarean konektatzeko ordenagailuen beharra; konexio mugikorra eta edozein tokitan online egoteko aukera dira gazte tendentziak.

Honek guztiak noski, badu bere alde negatiboa. Izan ere, gazteek bitartekaritzarik (familia, lagunak…) gabeko mezuak zuzenki jasotzen dituzte, bizitza errealean ez bezala. Mezu hauekin guztiekin, baita helduen bitartekaritzarik gabe jasotakoekin, nerabeek bere identitatea osatzen dute, eta honekin batera, genero identitatea ere.

Behatokiak egindako azterlan honen arabera, mutilek nahiago izaten dute gizarte sareak entretenimendurako eta aisialdirako erabiltzea. Nesken kasuan, berriz, erabilera soziala normalagoa da eta bere buruaren inguruko informazioa maizago partekatzen ohi dute. Horrek, noski, bere arriskuak ditu, edonor bere intimitatean sartzeko atea erdi zabalik uzten dutelako. Mutilek, rol maskulinoa birsortuz edo, nahiago izaten dute bere sentimenduak ez azaltzea.Era berean, gizarte sareetan genero harremanen desberdintasunaren birsorketa etengabea da.

Sexismoa gizarte sareetan
Azterketa honetan jaso ahal izan denez, asko dira sexu-eduki edota sexu-jazarpenari lotutako laguntasun eskaerak jasotzen dituzten neskak. Gezurra badirudi ere, neskek naturaltasun osoz jasotzen dituzte eskaera hauek, neska izateagatik edo, horrelako proposamenak jaso behar dituztelakoan. Kontutan izan behar da neska izateagatik beragatik jasotzen dituztela eskaera hauek eta jokabide hauek, zoritxarrez, sarritan errepikatzen direnez, horrelakoak ere genero indarkeria direla ulertzea ekiditzen dutela. Asko omen dira ere, neskei mezuak bidaltzeko, hauen argazkiak eskuratzeko edota argibide pertsonalen bila nesken profilak zelatatzeko eskumena hartzen duten gizonezkoak.

Horrelako eskabideen aurrean, neskek profil horiek baztertzeko berehalako joera azaltzen dute, baina honek guztiak ez du isla zuzena indarkeria matxistaren gaineko kontzientzia sakonago batean. Nerabeek ez-ikusiarena eginez erantzuten diete jarrera hauei guztiei, baina jokabide hauei jaramonik egin ez, gutxitu, ukatu edo normalizatzearen ondorioz, indarkeriaren aurreko sentikortasuna eta honi aurre egiteko gaitasuna gal daitezke.

Azterlan honen arabera, sexismoak protagonismo handia du gizarte sareetan eta, gainera, badirudi gero eta protagonismo handiagoa izateko joera duela. Gaitasun informatiko eta Interneteko oinarrizko erabilerari dagokionez, gazteen artean generoari lotutako arrakala digitala oso txikia izan arren, gazteen artean generoari lotutako hirugarren arrakala digitala izenarekin ezagutzen dena azaldu da. Honen baitan, kontsultatutako eta partekatutako edukietan genero-rolak birsortu egiten dira, desberdintasun esanguratsuak azaltzen baitira nesken eta mutilen zaletasunen artean. Horrela, neskek kultura, hezkuntza edota aisiari lotutako edukiak gustoko dituzten bitartean (gizartea eta pertsonaia ospetsuak), mutilek nahiago dituzte astialdiari lotutakoak (jokoak, kirola eta informatika).

Neskek eta mutilek gizarte sareetaz egiten duten erabilera desberdina den heinean, honen ondorioak ere desberdinak dira. Eduki edo izaera sexuala duten mezuak jasotzea ohikoagoa denez nesken artean, gizarte sareetan neska izatea arriskutsuagoa dela baiezta daiteke. Era berean, indarkeria birtualak ere garrantzi handia du gizarte sareetan eta gero eta ugariagoa da.

Dietetako Trending Topic-a #TT da beharbada!! Hauen artetik test erraz bat aukeratuta, nahikoa izaten da: elikagai konkretu batzuk jan ondoren, zure zitotoxizitatea (zelulek eragindako hondakinak), zure bioenergia kopurua edo, zure odol zelulen erantzukizuna neurtzen duena. Neurtutako elikadura-substantzia kopurua, egindako probaren araberakoa izango da? Ez!! Ordaindutakoaren araberakoa baizik, 40 eta 200 euro tartean. Baina zer dago test hauen atzean? Batetik ideia “esoterikoak” eta kasu onenetarikoetan “pseudo-zientzia”, erdizka erabilitako zientzia: osasun alegazioak handituz, urardotutakoak eta faltsuak direnak barne.

Azkenik emaitza jasotzen duzunean, zure dietako elikagai batzuk denbora luze batean zehar kanpo uztea iradokitzen dizute; zori pixka batekin elikagai gutxi eta denbora gutxi zehar izango da. Eragindako erreakzioaren arabera sailkatzen dira: bizia bada, zure elikaduratik erabat erretiratu behar izango dituzu; neurrizkoa izanda, luzatutako denbora batean zehar kanporatu beharko dituzu; arina bada, bere erabilera mugatzea gomendatzen dizute eta jandakoan erreakziorik duzun kontrolatzea; eta erreaziorik ez izanda, kontsumo librekoak izango dira. Tolerantzia berriz lortzekotan, denboraldi baten ondoren elikagai guzti horiek birsartu ahal izango dituzu pixkanaka-pixkanaka. Nola jakin hobetu duzun ala ez? Ba, test-a berriz eginda… eta oraingotan, beste janari batzuk azalduz gero… bukatzen ez den sokan, suntsituta zintzilik bukatuko dugu.

Lehenik eta behin argitu beharra dugu, elikagaien aurkako erreakzioak errealitate hutsa direla. Baina, 3 talde bereiz ditzazkegu: toxikoak, erreakzio puntualak dira bakterio batengatik (ad. salmonellosis-a), elikagaien manipulazio edo kontserbazioan erabilitako substantzia batengatik, edota ingurumenak atxikitutako substantziak direla eta (ad. arrainaren merkurioa); eta toxikoak ez diren artean: alergiak, izaera inmunitariokoak; eta intolerantziak edo hipersentiberatasunak, elikadura-substantzia batzuk “liseritzeko” gaitasun eza (ad. glutenari edo gaixotasun zeliakoa), ditugu. Zehaztasuna eginda, esan behar da haietako bakoitzak mediku batek ikuskatutako metodo diagnostiko desberdina eskatzen duela. Beraz EST-ak ez dira baliozko, ez fidagarriak diagnostiko erreminta gisa.

Aurkako elikadura-erreakzioek, sintoma desberdinak eragiten dituzte: buruko mina, urtikaria, ekzemak, asma, beherako-idorreriak, anemiak… shock anafilaktikoa eta heriotza barne. Baina “zientziako” guruak hareago doaz, dieta hauei mirarizko botere argalgarriak eranstsiz. Eta halako astakeriak entzutean, dietista-nutrizionistoi ezeztatzea egokitzen zaigu. Loditasuna eta gizentasuna ez daude soilik faktore dietetikoen menpe, baizik eta genetikoetan, jarduera fisikoan, eta eremu sozialean ere. Eta dieta hauek ez dituzte faktore horiek guztiak kontutan izaten.

Eta burura datorkiguna galdera da: baina 4 elikagai baztertzeagatik, zer pasatu litzaidake? 4 izanda soilik!! Bada, kendutako elikagai bakoitzagatik arrazoia emango dizuet: 1) Behargabeko gastu ekonomikoa, 80-300 euroen inguruan kostatzen direnez gero; 2) Denbora-galtzea, diagnostiko fidagarria ez delako; 3) Osasun fisikoa arriskuan jartzen dute: gizentasunerako eraginkortasunik gabeko tratamendua, edo oinarrizko elikadura-taldeak murrizteak desnutrizio arriskuan jartzen duelako; eta 4) Zu emozionalki desorekatzea: estutasuna edota frustrazioa sorrarazten duelako “sinpleki ez dabil”. Nahiko iruditzen zaizkizue?

Nerea Segura