Gazteberri aldizkariaren webgunea

p2839

1965ean, Inteleko sortzaileetako bat izan zen Gordon Moore-k informatikarako lege bat adierazi zuen. Lege honen baitan, bi urtetan behin, ordenagailuen konplexutasuna esponentzialki bikoiztu egiten da. Lege honetan oinarrituta, Alexei Sharov eta Richard Gordon genetista estatubatuarrek  lurran garatzen den bizitzaren konplexutasunaren inguruko ikerketa bat burutu dute eta emaitza benetan harrigarria da.  [Irakurri +]

p2788

Ikerketa baten arabera, mundu mailan ematen ari den bataz besteko tenperaturaren hazkundeak Artikoaren zati garrantzitsu bat baso bilakatzea ahalbidetuko du. Nature Climate Change aldizkarian argitaratutako artikulu batean azaltzen den bezala, zientzilariek datorren hamarkadetan artikoko baso eremua %50an haz daitekeela aurreikusten dute. Ondorio honetara iristeko erabilitako modeloek ez dute oso aurreikuspen  [Irakurri +]

p2740

Eguzkia gure sistemaren protagonista nagusia da. Bertan diren planeta guztiek bere inguruan egiten dute bira eta bere berotasunari esker posible da gurea bezalako planeta batean bizitza aurkitzea. Baina hori ez da betirako izango. Beste izarren kasuan bezala, eguzkia ere, egunen batean, itzali egingo da; zorionez, oraindik bost mila milioi urte  [Irakurri +]

1995an Klima-aldaketari buruzko Gobernuarteko Taldeak 2100. urterako ozeanoen mailen inguruko zenbait iragarpen argitaratu zituen. Horrela, talde honen arabera, mende honen amaierarako itsasoaren maila 15 eta 95 zentimetro artean igoko da. Itsasoaren mailaren hazkundea hedapen termikoaren eta kasko polarren urtzearen ondorioa izango da. Itsaso mailaren hazkunde honek eragin handiak sortuko ditu kostaldean diren hirietan, bereziki ekaitzak direnean.

Uda honetan, sateliteen bidez Groenlandiari ateratako argazkiak albiste bilakatu ziren. Argazki horietan, bertan den izotz geruza desagertzear zela ikus zitekeen. Ondoren izotza ez zela desagertu frogatu arren, askok dira bere buruari galdera hau egiten diotenak: zer gertatuko litzateke kasko polarrak urtuko balira? Ikerketa desberdinek aditzera eman dutenez, gure planetaren bataz  [Irakurri +]

1994 eta 1995 bitartean lortutako irudien bidez NASAk egindako irudi honetan munduko gunerik argiztatuenak ikus daitezke, baina ez, halabeharrez, populatuenak (Txina edo India adibidez). Irakurketa ekonomikoa eginez, herrialderik aberatsenak edo garatuenak lirateke argi gehien dituztenak eta txiroenak, berriz, ia argirik ez dutenak.

Betidanik, gizakiok eguzki argia ordezkatu beharrean izan gara gauean ere ‘bizi’ ahal izateko. Argiztapen elektrikoak arazo horri erantzuna eman zion duela mende bat baino gehiago, baina orain, berriz, arazo larria bilakatu da. Horrela, UNESCOk 1997an onartutako Etorkizuneko Belaunaldien Eskubideen artean galtzen ari garen iluntasunerako eskubidea ere jasotzen zuen. 1879an, Thomas  [Irakurri +]

p2308

Irailaren hasieran Munduko Meteorologia Erakundeak (MME) Lurran inoiz izan den tenperaturarik altuenaren datua berrikusi zuen. Ordurarte, inoiz ofizialki erregistratutako tenperaturarik altuena Libiako basamortuan jaso zen 1922ko irailaren 13an eta 58 gradutakoa zen. Orain frogatu ahal izan denez, orduan jasotako datu hori ez da zuzena eta, ondorioz, Lurran inoiz izan den  [Irakurri +]

p2240

Aral Itsasoa Kazakhstan eta Uzbekistaneko Karakalpakia eskualde autonomo artean dago. Duela zenbait hamarkada, Aral itsasoa munduko laugarren lakurik handiena zen (66.000 kilometro kuadro, Irlandaren azaleraren antzekoa) baina gaur egun bere azaleraren 3/4ak galdu eta geratzen den beste laurdenean uran den gatz kopurua bost aldiz biderkatu da. Baina zer dela eta  [Irakurri +]

p2190

Zientzia espedizioa izan behar zuena amesgaizto bilakatu zen. Endurance ontzia Vashel Badiako ur izoztuetan harrapatuta geratu ondoren espedizioa osatzen zuten 27 britaniarrek Weddell Itsaso izoztuta leraz zeharkatu behar izan zuten. Ondoren, zazpi metrotako txalupa txiki batean bost lagunek Hego Atlantikoa zeharkatu behar izan zuten (Drake Pasabidea barne) Hego Georgia uhartera  [Irakurri +]

Aurora Boreala Bear lakuan, Alaskako Eielson base militarrean (Wikimedia)

Zalantzarik gabe, Aurora Polarrak zeruan ikus daitezkeen ikuskizunik erakargarrienetakoak dira. Aurorak poloen inguruetan ikus daitezke; ipar poloan ematen direnean Aurora Boreal izenarekin ezagutzen dira eta hego poloan ematen direnak, berriz, Aurora Austral izenarekin. Eguzkiak energiaz beteta dauden partikulak askatzen ditu: ioiak, protoiak eta elektroiak. Hauek guztiek, abiadura handiz bidaiatzen duten  [Irakurri +]

p1594

Alemaniak duen azalera baino bost aldiz handiagoa da Artikoaren gainean dagoen ozono geruza den zuloa gero eta handiagoa da eta adituek diotenez, lehen aldiz Antartikoan den zuloa bezain handia da. Azken neurketen arabera, Artikoaren gainean den zuloak Alemaniaren azalera baino bost aldiz handiagoa da. Nature aldizkarian argitaratu den ikerketaren arabera,  [Irakurri +]